Gazel

Gazel, Klasik Türk edebiyatı (Divan edebiyatı) ve Arap-Fars edebiyatlarında yaygın olarak kullanılan, lirik konuları işleyen bir nazım biçimidir. Genellikle aşk, ayrılık, şarap, sevgilinin güzelliği gibi konuları işler.

Yapısal Özellikleri

• Beyit Sayısı: Genellikle 5 ile 15 beyit arasında değişir.
• Kafiye Düzeni: İlk beyit kendi arasında kafiyelidir (aa). Sonraki beyitlerin ikinci dizeleri ilk beyitle kafiyeli olur (ba, ca, da, ea...).
• İlk Beyit (Matla): Gazelin ilk beytine matla denir.
• Son Beyit (Makta): Gazelin son beytine makta denir. Şair genellikle bu beyitte mahlasını (takma adını) kullanır. Bu beytin mahlas barındıran kısmına tâc beyit de denir.
• En Güzel Beyit (Şah Beyit): Gazelin en güzel beytine şah beyit veya beytü'l-gazel denir.

Konularına Göre Gazel Türleri

1. Aşıkane Gazel: Aşkın verdiği acı, mutluluk ve sevgilinin cefası işlenir. En önemli temsilcisi Fuzûlî'dir.
2. Rindane Gazel: İçki, yaşamın tadını çıkarma ve dünya boşluğu gibi konular işlenir. En önemli temsilcisi Bâkî'dir.
3. Şuhane Gazel: Sevgiye dair daha maddesel ve şuh ifadeler barındırır. En önemli temsilcisi Nedim'dir.
4. Hâkimane (Hikemî) Gazel: Ahlaki öğütler ve didaktik düşünceler içerir. En önemli temsilcisi Nâbî'dir.

İlişkili terimler: Kaside, Divan Edebiyatı.